De Bijbel is geschreven door mensen die in tijd en afstand ver van ons afstaan. Daardoor lezen onze moderne, westerse ogen soms over de diepere betekenis van een tekst heen. Zo denken wij aan gevoelens en emoties wanneer het over het hart gaat. Maar de oosterse schrijvers uit de tijd van de Bijbel hebben een ander mensbeeld dan wij over het algemeen hebben. Niet voelen, maar denken, willen en besluiten komt vanuit het hart. Emoties en ontferming zijn er zeker ook, maar dan vanuit je ingewanden; je buik. Wat betekent dat voor de betekenis van bepaalde bijbelteksten? Laten we een paar voorbeelden bekijken.
Hoe we bepaalde teksten lezen wordt dus onder andere bepaald door ons mensbeeld. Neem bijvoorbeeld de woorden van Jezus uit Mattheus 12:34-37; “… Want uit de overvloed van het hart spreekt de mond.” Wij zouden zeggen; “Wat je voelt, komt naar buiten,” toch? Niet voor Jezus. Hij wijst niet op ons gevoel, maar op onze gedachten, onze intenties en onze overtuigingen. In het hart worden overwegingen en plannen gemaakt, daar worden je innerlijke overtuigingen gevormd. Dát is wat er in het hart leeft en dát is wat er vroeg of laat uit komt in woorden en daden. Dit zien we door de hele Bijbel heen.
Zo vinden we in het Oude Testament een gebed van David in Psalm 19:15. Hij bidt dat “de overdenking van mijn hart” God welgevallig zal zijn. Het hart overdenkt zijn weg volgens Spreuken 16:9 en het Woord van God wordt in Hebreeën 4:12 omschreven als datgene wat “de overleggingen en gedachten van het hart” oordeelt. Op nog vele andere plekken in de Bijbel wordt duidelijk dat het hart geen gevoelsorgaan is, maar ons innerlijke stuurcentrum is. Maar hoe zit het dan met emoties en gevoel?
De Bijbel plaats het gevoel dus niet in het hart, maar in de ingewanden, de buik. Jozefs “ingewanden werden ontroerd” toen hij zijn broers zag. “Met ontferming bewogen schoot de barmhartige Samaritaan te hulp” (Lucas 10:33). Letterlijk: zijn binnenste werd geraakt. En Paulus verlangt “met de innige (Grieks: splachgnon, ingewand) gevoelens van Christus Jezus” naar de gemeente in Filippi (Filippenzen 1:8). In de buik wordt de diepste emotie gevoeld: bewogenheid, ontferming en liefde die je fysiek raakt. Het is in de Bijbel niet slechts een vluchtig gevoel van; “Goh, wat erg”, maar een diepe betrokkenheid die je lichamelijk in beweging zet.
Wanneer wij de Bijbel lezen met in het achterhoofd deze oosterse manier van denken, komt een ander soort diepgang. Jezus heeft het in Mattheus 12 dus niet over onze veranderlijke gevoelsbeleving, maar over de kern, het centrum van ons denken en willen. Hij wijst ons op onze verborgen gedachten, onze overtuigingen en innerlijke keuzes.
Welke gedachten, overtuigingen en intenties vormen de bron van jouw en uw woorden? En welke bewogenheid leeft er in je binnenste naar de naaste? Wat leeft er in jouw, in uw hart?
Simeon de Waard
